Η μέρα που σημάδεψε τα τρένα: Τα τρία δυστυχήματα της 4ης Ιανουαρίου

Η 4η Ιανουαρίου έχει καταγραφεί στην ιστορία των σιδηροδρόμων ως μια ημερομηνία που συνδέεται με τρία από τα πιο πολύνεκρα δυστυχήματα παγκοσμίως. Σε άλλες δεκαετίες και σε τρεις διαφορετικές ηπείρους, τρένα συγκρούστηκαν, εκτροχιάστηκαν ή τυλίχθηκαν στις φλόγες, αφήνοντας πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες - αλλά και σημαντικές αλλαγές στα συστήματα ασφάλειας.

1990: Πακιστάν – Η πιο φονική σιδηροδρομική τραγωδία της χώρας

Σαν σήμερα, στις 4 Ιανουαρίου 1990, σημειώθηκε η χειρότερη σιδηροδρομική τργαωδία στην ιστορία του Πακιστάν. Στην περιοχή Σουκούρ, κοντά στο χωριό Sangi, σκοτώθηκαν 307 άνθρωποι και τραυματίστηκαν περισσότεροι από 700.

Η αμαξοστοιχία Bahauddin Zakaria Express εκτελούσε νυχτερινό δρομολόγιο περίπου 800 χιλιομέτρων από το Μουλτάν προς το Καράτσι. Το τρένο, με 16 βαγόνια, μετέφερε πολύ περισσότερους επιβάτες από τη χωρητικότητά του των 1.408 θέσεων.

Λόγω λανθασμένης ρύθμισης των σιδηροδρομικών αλλαγών, η επιβατική αμαξοστοιχία οδηγήθηκε σε παρακαμπτήριο, όπου συγκρούστηκε με κενή εμπορική αμαξοστοιχία 67 βαγονιών, με ταχύτητα τουλάχιστον 55 χλμ/ώρα. Τα τρία πρώτα βαγόνια διαλύθηκαν ολοσχερώς, ενώ τα επόμενα υπέστησαν σοβαρότατες ζημιές.

Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το προσωπικό των σιδηροδρόμων ήταν «άμεσα υπεύθυνο» για το δυστύχημα. Τρεις υπάλληλοι του σταθμού Sangi κατηγορήθηκαν για ανθρωποκτονία από αμέλεια.

1987: ΗΠΑ – Σύγκρουση υψηλής ταχύτητας και θεσμικές αλλαγές

Τρία χρόνια νωρίτερα, επίσης στις 4 Ιανουαρίου, ένα σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα σημειώθηκε στις Μέριλαντ των ΗΠΑ.

Η αμαξοστοιχία 94 της Amtrak, γνωστή ως Colonial, εκτελούσε δρομολόγιο από την Ουάσιγκτον προς τη Βοστώνη, όταν συγκρούστηκε με μηχανές της Conrail που είχαν εισέλθει στη βασική γραμμή χωρίς φορτηγά βαγόνια.

Η ταχύτητα του επιβατικού τρένου τη στιγμή της σύγκρουσης εκτιμήθηκε στα 108 μίλια/ώρα (περίπου 174 χλμ/ώρα). Δεκατέσσερις επιβάτες σκοτώθηκαν, καθώς και ο μηχανοδηγός και ο συνοδός του βαγονιού αναμονής.

Το δυστύχημα αυτό είχε ευρύτερες θεσμικές συνέπειες. Το 1991, το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε υποχρεωτικούς τυχαίους ελέγχους ναρκωτικών για όλους τους εργαζόμενους σε «ευαίσθητες ως προς την ασφάλεια» θέσεις σε τομείς που υπάγονται στο Υπουργείο Μεταφορών των ΗΠΑ. Μέχρι το 1993, το συμβάν παρέμενε το πιο θανατηφόρο στην ιστορία της Amtrak.

2018: Νότια Αφρική – Εκτροχιασμός και φωτιά σε προαστιακή γραμμή

Σαν σήμερα, το 2018, νέα τραγωδία σημειώθηκε στη Νότια Αφρική, όταν επιβατική αμαξοστοιχία συγκρούστηκε με φορτηγό σε διάβαση, προκαλώντας εκτροχιασμό και εκτεταμένη φωτιά.

Το δυστύχημα συνέβη στον σταθμό Γκέλντεχουις του προαστιακού σιδηροδρόμου. Ο απολογισμός ήταν 18 νεκροί και περίπου 270 τραυματίες, αρκετοί εκ των οποίων υπέστησαν σοβαρά εγκαύματα.

Τι κοινό έχουν οι τρεις τραγωδίες

Παρότι σημειώθηκαν σε διαφορετικές εποχές και χώρες, τα τρία δυστυχήματα της 4ης Ιανουαρίου έχουν κοινά χαρακτηριστικά:

• ανθρώπινο λάθος ή ανεπαρκή έλεγχο,

• προβληματική διαχείριση υποδομών,

• και την απουσία επαρκών μηχανισμών πρόληψης.

Ταυτόχρονα, αποτέλεσαν αφετηρία για αλλαγές σε κανονισμούς, διαδικασίες ασφαλείας και δημόσια συζήτηση γύρω από τη σιδηροδρομική ασφάλεια.

Η 4η Ιανουαρίου, έτσι, παραμένει μια ημερομηνία-υπενθύμιση ότι πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν ανθρώπινες ζωές - και ότι η ασφάλεια στις μεταφορές δεν είναι ποτέ δεδομένη.